Pravo preče kupovine pri prodaji nepokretnosti

Vlasnik koji namjerava da proda nepokretnost mora nosioca prava pismeno obavijestiti o namjeravanoj prodaji i njenim uslovima (prije svega cijeni) i ponuditi mu da kupi pod istim uslovima koje je ugovorio ili namjerava da ugovori sa trećim licem (čl. 536 i 542 st. 3 Zakona o obligacionim odnosima, čl. 132 ZSPO). Ponudu pošaljite na način koji dokazuje prijem, npr. preporučenom pošiljkom.

Suvlasnik ima 10 dana od dostavljanja pisane ponude (čl. 132 ZSPO). Ugovorni nosilac prava mora da obavijesti prodavca na pouzdan način o odluci da koristi pravo u roku od mjesec dana od obavještenja o namjeravanoj prodaji (čl. 537 ZOO). Država ili opština za kulturno dobro imaju najmanje 60 dana (čl. 46 st. 2 Zakona o zaštiti kulturnih dobara, izmijenjen 2019). Opština se izjašnjava u roku od 30 dana od prijema zahtjeva vlasnika kad je riječ o nadogradnji (čl. 177 ZSPO).

Ako nosilac prava prihvati ponudu, istovremeno sa izjavom da kupuje mora isplatiti cijenu dogovorenu sa trećim licem ili je položiti kod suda. Rok isplate iz ugovora sa trećim može koristiti samo uz dovoljno obezbjeđenje (čl. 537 ZOO). Ako ga se odrekne ili ne odgovori u roku, vlasnik može prodati nepokretnost drugom licu (čl. 132 ZSPO). Kod kulturnog dobra uslovi ne mogu biti povoljniji od uslova ponuđenih državi, odnosno opštini (čl. 46 st. 3 Zakona o zaštiti kulturnih dobara). Ugovor o prodaji nepokretnosti zaključuje se u pisanoj i ovjerenoj formi (vidi postupak Kupovina nepokretnosti). Notarska tarifa i porez na promet nepokretnosti plaćaju se kao pri svakoj kupoprodaji.

Lica sa zakonskim pravom preče kupovine koja nijesu pismeno obaviještena mogu zahtijevati poništenje prodaje (čl. 542 st. 3 ZOO). Ako je nepokretnost prodata i svojina prenesena na treće lice bez obavještavanja nosioca ugovornog prava, a trećem je bilo poznato ili nije moglo ostati nepoznato da pravo postoji, nosilac može u roku od šest mjeseci od saznanja tražiti poništenje prenosa i ustupanje nepokretnosti pod istim uslovima. Pravo prestaje u svakom slučaju pet godina od prenosa svojine na treće lice (čl. 541 ZOO).